mahalakshmi-mandir-mumbai
|| तीर्थक्षेत्र ||
महालक्ष्मी परिसरातील भुलाभाई देसाई मार्गावर वसलेले, मुंबईतील सर्वात प्रसिद्ध मंदिरांपैकी एक म्हणजे महालक्ष्मी मंदिर. हे मंदिर विशेषतः देवी महालक्ष्मीला समर्पित असून ती देवी महात्म्याच्या केंद्रस्थानी विराजमान आहे.
हे मंदिर १८३१ साली हिंदू व्यापारी धाकजी दादाजी (१७६०-१८४६) यांनी बांधले होते.
महालक्ष्मी मंदिरात तीन देवींच्या प्रतिमा आहेत – महाकाली, महालक्ष्मी आणि महासरस्वती. या प्रतिमांमध्ये महालक्ष्मी अग्रस्थानी असून ती कमळावर विराजमान आहे.
तिन्ही प्रतिमा नाकात मणिकर्णिका, सोन्याच्या बांगड्या आणि मोतींच्या माळांनी सुशोभित आहेत. मंदिराच्या आवारात पुष्पवृष्टीसाठी साधनं व इतर उपकरणं ठेवली आहेत, जी भक्तांनी अर्पण म्हणून अर्पण केली आहेत.
उत्सव – महालक्ष्मी मंदिर मुंबई
महालक्ष्मी मंदिरात नवरात्रोत्सव विशेष उत्साहात साजरा केला जातो. या सोहळ्याच्या वेळी संपूर्ण परिसर देवी महालक्ष्मीच्या भक्तांनी ओसंडून भरलेला असतो.
महालक्ष्मी मंदिर परिसरातील पेडर रोडच्या समोरील प्रभुकुंजमध्ये भारतातील संगीतजगतातील सुप्रसिद्ध लता मंगेशकर आणि त्यांचे कुटुंब राहतात, ज्यामुळे या परिसराला सांस्कृतिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे. त्याचप्रमाणे, याच परिसरात प्रसिद्ध उद्योगपती मुकेश अंबानी यांचे निवासस्थान आहे, तर ‘ब्रीच कँडी’ व इतर भागांमध्ये मोठे उद्योगपती आणि धनाढ्य लोकांची वस्ती आहे.
इतिहास – महालक्ष्मी मंदिर मुंबई
महालक्ष्मी मंदिराच्या स्थापनेची एक अद्भुत आख्यायिका आहे. मुंबईचा ब्रिटिश गव्हर्नर जॉन हॉर्नबी यांनी मुंबई बेट आणि वरळी बेट यांना जोडण्यासाठी समुद्रात भराव टाकून एक रस्ता बांधण्याचा निर्णय घेतला.
मात्र, हा कामगिरी खूप अवघड होती, कारण समुद्राच्या लाटांमुळे बांध पूर्ण होण्याआधीच कोसळत होता. अनेक प्रयत्नांनंतरही बांधकाम यशस्वी होत नव्हते.
अशा स्थितीत, रामजी शिवजी नामक अभियंता, ज्याला हा प्रकल्प देण्यात आला होता, त्याला महालक्ष्मी देवीने स्वप्नात दृष्टांत दिला. देवीने सांगितले की ती महासागराच्या तळाशी तिच्या दोन बहिणींसोबत आहे आणि तिला बाहेर काढल्याशिवाय बांध पूर्ण होणार नाही.
रामजीने स्वप्नावर विश्वास ठेवला आणि त्यानुसार समुद्रात शोध मोहीम सुरू केली. एके दिवशी, मच्छीमारांनी समुद्रात जाळी टाकल्यानंतर महालक्ष्मी, महासरस्वती आणि महाकाली यांच्या प्रतिमा जाळीत सापडल्या.
हॉर्नबीने या प्रतिमांना मंदिरात प्रतिष्ठापित करण्यास संमती दिली आणि लवकरच वरळीचा बांध कोणत्याही अडचणीविना पूर्ण झाला. या घटनेनंतर, रामजी शिवजीने मोठ्या भक्तिभावाने महालक्ष्मी मंदिर बांधले आणि या देवींच्या मूर्तींना स्थिर केले. हे मंदिर १७८४-८५ च्या दरम्यान बांधले गेले.
या मंदिरामुळे मुंबईला महालक्ष्मी देवीच्या आशीर्वादाचे प्रतीक मिळाले आणि त्यानंतर शहराने आर्थिक प्रगती साधली. या बांधकामामुळे अनेक व्यापारी, तंत्रज्ञ आणि कलाकार मुंबईकडे आकर्षित झाले, ज्यामुळे मुंबईने देशातील आर्थिक राजधानी म्हणून आपले स्थान मजबूत केले.
मुंबई ही महालक्ष्मीचे जिवंत प्रतीक मानली जाते, जिथे देवीने समुद्रातून प्रकट होऊन आपली कृपा दाखवली आहे. त्यामुळे मुंबईचे सौभाग्य आणि प्रगती या देवीच्या आशीर्वादामुळे सतत वाढत राहते.